English 
Ngày 26/11/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Tương trợ tư pháp về dân sự số 102/2025/QH15. Luật gồm 04 chương, 38 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, thay thế các quy định về tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự của Luật Tương trợ tư pháp năm 2007, tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất, hiện đại, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.
Luật quy định về nguyên tắc, thẩm quyền, trình tự, thủ tục thực hiện tương trợ tư pháp về dân sự giữa Việt Nam với nước ngoài và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước Việt Nam trong lĩnh vực này. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài có liên quan đến hoạt động tương trợ tư pháp về dân sự.
Một trong những điểm nổi bật của Luật là xác định Bộ Tư pháp là Cơ quan trung ương của Việt Nam trong tương trợ tư pháp về dân sự. Bộ Tư pháp có trách nhiệm làm đầu mối tiếp nhận, chuyển giao, theo dõi, đôn đốc việc thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp; đồng thời phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Ngoại giao và các cơ quan có liên quan trong quản lý nhà nước về lĩnh vực này.
Luật quy định việc thực hiện tương trợ tư pháp về dân sự phải bảo đảm các nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, bình đẳng, cùng có lợi và phù hợp với Hiến pháp, pháp luật Việt Nam cũng như các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Trường hợp Việt Nam và nước ngoài chưa cùng tham gia điều ước quốc tế về tương trợ tư pháp thì việc hợp tác được thực hiện trên nguyên tắc có đi có lại.
Đáng chú ý, Luật xác định rõ 06 nhóm hoạt động tương trợ tư pháp về dân sự, gồm: tống đạt giấy tờ; thu thập, cung cấp chứng cứ; triệu tập người làm chứng, người giám định; cung cấp giấy tờ hộ tịch và trích lục bản án, quyết định của Tòa án về hộ tịch; cung cấp thông tin pháp luật và các yêu cầu tương trợ tư pháp khác về dân sự. Việc quy định cụ thể phạm vi tương trợ tư pháp góp phần tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài.
Một điểm mới quan trọng của Luật là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động tương trợ tư pháp. Luật quy định xây dựng Hệ thống thông tin tương trợ tư pháp về dân sự trên môi trường điện tử nhằm phục vụ tiếp nhận, xử lý, lưu trữ, trao đổi thông tin, bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu. Đồng thời, Luật cho phép chuyển giao yêu cầu tương trợ tư pháp và thực hiện lấy lời khai trực tuyến khi đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật và được nước có liên quan chấp thuận.
Đối với yêu cầu tương trợ tư pháp của Việt Nam gửi ra nước ngoài, Luật quy định cụ thể về cơ quan có thẩm quyền yêu cầu, thành phần hồ sơ, nội dung văn bản yêu cầu, trình tự tiếp nhận, xử lý và chuyển giao hồ sơ thông qua Bộ Tư pháp hoặc kênh ngoại giao theo điều ước quốc tế. Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm thông báo kết quả và công nhận giá trị pháp lý của kết quả tương trợ tư pháp để phục vụ việc giải quyết vụ việc dân sự, phá sản và thi hành án dân sự.
Đối với yêu cầu của nước ngoài gửi đến Việt Nam, Luật quy định thẩm quyền thực hiện thuộc Tòa án nhân dân khu vực, cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh và các cơ quan đang quản lý thông tin, tài liệu có liên quan. Luật cũng quy định cụ thể các trường hợp từ chối hoặc hoãn thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp nhằm bảo đảm chủ quyền quốc gia, lợi ích quốc gia và sự phù hợp với pháp luật Việt Nam.
Bên cạnh đó, Luật bổ sung quy định về trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong quản lý, phối hợp thực hiện tương trợ tư pháp; quy định về chi phí, kinh phí thực hiện, ngôn ngữ sử dụng trong hồ sơ, miễn hợp pháp hóa lãnh sự đối với hồ sơ trong những trường hợp nhất định và cơ chế phối hợp đối với các địa phương có chung đường biên giới với nước ngoài. Những quy định này góp phần nâng cao hiệu quả xử lý các yêu cầu tương trợ tư pháp, giảm thời gian giải quyết và tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực dân sự.
Việc ban hành Luật Tương trợ tư pháp về dân sự năm 2025 đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của hệ thống pháp luật về hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tư pháp. Luật tạo hành lang pháp lý minh bạch, đồng bộ cho việc giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế; đồng thời góp phần bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài trong các quan hệ dân sự xuyên biên giới.
Tâm Phan – Văn phòng HĐND và UBND
Các chỉ số 
Tin nổi bật 