TIN TỨC

CHUYÊN MỤC

Đầu năm xông đất

Ngày đăng bài: 12/02/2018
Một trong những nét đẹp văn hóa truyền thống trong những ngày tết cổ truyền của người Việt ta là tục lệ xông đất đầu năm. Vừa mang ý nghĩa nhân văn, đồng thời phong tục này còn thể hiện mong ước về một năm mới mọi sự hanh thông; mọi nhà, mọi người đều hạnh phúc an khang.

Theo lẽ tự nhiên người xông đất đến bất kì nhà ai, hoàn toàn ngẫu nhiên, vì từ “xông” không có nghĩa là mời vào, mà là tự nhiên đến. Nhưng để mang đến sự tốt lành, dần dần người xông đất có ý thức hơn về vai trò của mình, nghĩa là tuổi mình có hợp với gia chủ không. Ngược lại, chủ nhà cũng có sự cân nhắc, lựa chọn, tùy thuộc vào cầu mong, vào hoàn cảnh của mỗi gia đình, có nhà cầu phúc, cầu quan; có nhà cầu học, cầu tài… Những gia đình kinh doanh, buôn bán thường xem nặng và chú trọng vấn đề xông đất, xuất hành đầu năm hơn là những gia đình khác.

Người đi xông đất ăn mặc chỉnh tề, tươm tất xuất hành từ nhà đến thẳng nhà được xông đất. Khi vào nhà họ vui vẻ, cởi mở dành cho nhau những lời chúc tốt đẹp nhất, trước kia người đi xông đất thường mang một món quà nhỏ dành tặng cho gia chủ, có khi là gói trà, chai rượu hay bánh kẹo nhỏ và sau đó mừng tuổi cho gia chủ, thường là mừng cho con cháu trong nhà chúc cho sức khỏe dồi dào, học hành đỗ đạt, hạnh phúc bình an… Chủ nhà đón tiếp vị khách đặc việt này một cách chu đáo, cũng hoan hỉ chúc tụng lại vị khách xông nhà và thết đãi một vài món ăn hay thức uống nhẹ và cùng vui vẻ hàn huyên. Chuyện ăn uống này cũng chỉ mang tính tượng trưng cho có lệ, như ăn vài miếng bánh, miếng mứt, uống một ly rượu hay chén trà. Câu chuyện ngắn nhưng rất ấm áp, thân tình kéo dài trong khoảng 10 đến 15 phút sẽ tạm biệt nhau và khởi đầu cho một năm mới hanh thông. Người đi xông đất xong có niềm vui vì đã làm được việc tốt, người được xông đất cũng sung sướng vì tin tưởng gia đạo mình sẽ may mắn trong suốt năm tới.

“Xông đất” còn có cách gọi khác là “đạp đất”, “xông nhà”… ngay sau thời khắc giao thừa chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, người nào bước từ ngoài vào bất cứ nhà nào sẽ mặc nhiên trở thành người xông đất cho gia chủ. Nhân vật quan trọng quyết định vận mệnh cả năm của gia đình có thể ngẫu nhiên nhưng đa phần đều được gia chủ chọn lựa từ trước với đầy đủ yếu tố phù hợp. Tiên quyết là phải hợp tuổi, nghĩa là người xông đất phải hợp tuổi với chủ nhân của ngôi nhà, có thể là người chồng hoặc vợ. Thường người ta sẽ chọn tuổi tam hợp như: Hợi-Mẹo-Mùi, hay Thân-Tý-Thìn; Tỵ-Dậu-Sửu; Dần-Ngọ-Tuất. Qua đó, chủ nhà tuổi Mão sẽ chọn người tuổi Hợi, Tuất để xông nhà. Người tuổi Tý chọn người tuổi Sửu, Thân, Thìn để xông nhà. Người tuổi Tuất sẽ chọn tuổi Dần, Ngọ, Mão để xông nhà. Người tuổi Sửu chọn tuổi Tỵ, Dậu, Tý để xông nhà…

Cũng có nhiều gia đình tự xông nhà cho mình mà không cần nhờ người khác, trước giao thừa họ thường đi viếng chùa, xin lộc mang về, sau khi qua thời khắc giao thừa họ sẽ tự về xông đất cho chính nhà mình, thường những người được chọn này là những người nhẹ vía và nhanh nhẹn. Ví như năm nào bố chồng tôi cũng là người xông đất, ông nhận nhiệm vụ này bởi lẽ ông là gia chủ lại hợp tuổi với bà, ông lại vui vẻ, nhanh nhẹn, năm nào gia đình cũng được yên ấm, tuy không sung túc nhưng mọi sự bình an thế là trọng trách này giao hẳn luôn cho ông.

Bên cạnh yếu tố hợp tuổi thì những người được chọn xông đất phải đủ các yếu tố như phải vui vẻ, lanh lợi, tốt tính, gia đình yên vui đủ nếp đủ tẻ rồi thành công trong sự nghiệp… vì là nhân vật được “chọn mặt gửi vàng” nên mang theo ước vọng mang đến may mắn, sung túc cho gia chủ. Hay chọn lựa những người có tên hay, đẹp như Cát, Lộc, Kim, Ngân, Phúc, Thọ, An, Khang… cũng có nhiều gia đình chọn những em nhỏ, trẻ con lanh lợi, vui vẻ xông đất cũng mang đến niềm vui với gia chủ. Người ta cho rằng việc xông đất có ảnh hưởng sâu sắc đến vận mệnh của gia chủ