You have an old version of Adobe's Flash Player. Get the latest Flash player.

 

CHUYÊN MỤC

Giới thiệu chung
Cơ cấu tổ chức
Dự án đầu tư
Quy hoạch - Kế hoạch
Khen thưởng - Xử phạt
Công tác xây dựng Đảng bộ
Báo cáo KT-XH
Công dân - Doanh nghiệp
Bộ thủ tục hành chính công
Thông tin cần biết

 

Tượng gỗ Bahnar, Jrai đang làm đẹp hơn các không gian sống ở Tây Nguyên

Ngày đăng bài: 17/03/2017
Tượng gỗ của 2 tộc người Bahnar, Jrai là di sản văn hóa phi vật thể độc đáo. Chúng được trang trí phổ biến nhất tại nhà mồ trong lễ bỏ mả - một lễ hội kết thúc vòng đời lớn nhất của 2 tộc người này khu vực Tây Nguyên. Theo quan niệm truyền thống của người Bahnar, Jrai thì tượng gỗ đa phần làm ra để phục vụ đời sống tâm linh, đáp ứng nghi lễ tang ma. Bên cạnh đó, một số ít tượng dùng để để trang trí làm đẹp ngôi nhà chung của làng - nhà rông và nhà ở của đồng bào - nhà sàn.


Tuy nhiên, trong cuộc sống hôm nay có nhiều yếu tố hiện đại ảnh hưởng và tác động nên ý nghĩa, chức năng của tượng có biến đổi khiến giá trị của tượng cũng biến đổi theo. Bên cạnh những giá trị truyền thống (vẫn là giá trị chính) thì chức năng “làm đẹp, làm vui” xuất hiện nhiều hơn và được nhiều người trong và ngoài cộng đồng dễ chấp nhận. Trước đây tượng làm ra là dành cho “ma”. Song rõ ràng tượng gỗ Tây Nguyên là sản phẩm của một nền điêu khắc dân gian độc đáo. Người xem đứng trước “rừng tượng mồ” không thể không trầm trồ thích thú, ngắm nhìn và ngưỡng mộ. Và nhu cầu dùng tượng để trang trí, làm đẹp, làm vui ngày càng nhiều như điều tất yếu. Tượng gỗ hiện nay đang được nhiều cá nhân sưu tập, trưng bày, được trang trí trong các khu vui chơi, giải trí công cộng, để làm đẹp cho các quán ăn, quán giải khát, nhà hàng, biệt thự, thậm chí tượng được sưu tầm buôn bán như tài sản với những tượng có thời gian tồn tại lâu năm, chất gỗ tốt như: trắc, lai, cẩm, hương, cà chít, mít… Thay vì chỉ gợi hình sơ lược như trước kia, các nghệ nhân đã đi vào đặc tả, tô vẽ màu sắc cho những bức tượng trông giống như thật, để chúng có thể trở thành tác phẩm nghệ thuật, để có thể bán/mua dễ dàng. Ngày nay, ở Gia Lai những làng gần thị trấn, thị xã, thành phố như làng Piơm thị trấn Đăk Đoa huyện Đăk Đoa, làng Mơrông Yố xã Ia Ka, Kép Ping1 xã Ia Mơ Nông, làng Tơver xã Ia Khươl huyện Chư Păh, làng Roh xã Lơ Pang – Mang Yang, Làng Pờ Nang – xã Tú An – An Khê, làng Groi 1 xã Ya Hội – Đak Pơ, làng Leng, Đầm xã Tơ Tung – Kbang, làng Kép, Ốp, Choét1 – TP. Pleiku… nghệ nhân có thể làm hàng loạt tượng gỗ để bán khi có cá nhân, đơn vị đặt hàng. Người mua có thể dễ dàng yêu cầu nghệ nhân tạc bất kỳ loại tượng nào mình thích.


Đến một số tỉnh Tây Nguyên hiện nay, chúng ta sẽ được thưởng ngoạn vẻ đẹp của tượng gỗ dân gian trưng bày theo mô hình sắp đặt hoặc rải rác tại các khu du lịch sinh thái như KôTam (TP. Buôn Mê Thuột - Dak Lak), Măng Đen ( Kon Plông – Kon Tum), Công viên Đồng Xanh (TP. Pleiku - Gia Lai), các quán cà phê, quán ăn dân gian, nhà hàng ở Gia Lai, Kon Tum cũng đã dùng tượng gỗ trang trí trong khuôn viên sân, vườn, lối lên các nhà sàn, trong góc những phòng cổ kính… Nhiều du khách đến Kon Tum đã mê mẩn trước những tác phẩm điêu khắc dân gian tượng gỗ được trưng bày tại quán cà phê Eva. Ở Gia Lai một số quán ăn như Ia Gui, Bazan, Plei Tiêng tại TP. Pleiku cũng trưng bày tượng gỗ làm đẹp thêm không gian quán và thu hút du khách yêu thích vẻ đẹp văn hóa dân gian của dân tộc bản địa. Một số nhà thờ công giáo tại Gia Lai từ lâu đã trang trí tượng gỗ trong khuôn viên, như nhà thờ Đăk Tơ Ver xã Ia Khươl huyện Chư Păh, nơi đây, những cột tượng cao quá 2m tính cả đế, nghệ nhân tạc hình đức mẹ, chúa Giê su, tượng mẹ ôm con, cha cõng con rất đẹp. Tại nhà thờ truyền giáo Plei Kly thị trấn Nhơn Hòa huyện Chư Pưh có hơn 30 tượng các loại mô tả đời sống sinh hoạt của người Jrai H’Drung vô cùng sinh động, chất gỗ tốt, cách sắp đặt khéo léo khiến ai đến tham quan cũng ngơ ngẩn thích thú. Một số nhà đồng bào có không gian rộng, nhà sàn lớn, họ dùng tượng trang trí dưới cầu thang, dưới các gốc cây lớn, bên tường. Những tượng gỗ dãi dầm nắng mưa, phai bạc khoe vân gỗ đẹp lạ kỳ, biểu cảm tượng khiến người xem luôn ám ảnh về một cõi nhân sinh hữu hạn với sinh tử, biệt ly, sum vầy, hạnh  phúc, khổ đau…

Ở Gia Lai hiện còn khoảng 558 nghệ nhân trong đó nghệ nhân Bahnar 261, Jrai 297. Nơi còn nghệ nhân Bahnar đông nhất là huyện Kông Chro (109). Nơi còn nghệ nhân Jrai đông nhất là 2 huyện Chư Păh (69), Ia Grai (61). Họ là những người tài năng, biết yêu mến và tự hào về di sản cha ông để lại, có ý thức giữ gìn và truyền lại nghề cho thế hệ trẻ, tuy nhiên đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn và  việc tạc tượng chưa được đa số nghệ nhân coi là một nghề để kiếm sống lâu dài.

Gia Lai vừa lắp đặt xong khu trưng bày tượng gỗ dân gian Bahnar, Jrai tại Công viên Đồng Xanh, TP. Pleiku với 152 tượng gỗ chia làm hai nhóm: Tượng nhà mồ và Tượng sinh hoạt. Khu trưng bày này là một trong những điểm du lịch văn hóa đang thu hút sự quan tâm, yêu thích của nhân dân trong tỉnh, du khách trong nước, quốc tế khi đến Gia Lai.
 Hiện nay tượng gỗ đang dần bước ra khỏi giới hạn tín ngưỡng tâm linh để ngày càng có thêm nhiều không gian trưng bày như công viên, khu du lịch sinh thái, quán ăn dân gian, nhà hàng, quán cà phê, quảng trường... Từ những không gian ấy, tượng gỗ dân gian đang từng bước đến gần hơn với nhiều đối tượng thưởng lãm và phát huy được giá trị đẹp thêm các không gian sống của con người. Chủ quán Bazan ca sĩ Ksor H’ Hoanh tâm sự rằng: “Khi đem những tượng gỗ về trưng bày trong không gian quán ăn, mình mong muốn mọi người biết và hiểu thêm về một vẻ đẹp văn hóa có từ lâu đời, độc đáo của ông cha mình. Người Jrai rất sáng tạo, khéo léo và tự hào về buôn làng, đồng bào mình. Khách đến với Bazan đều rất thích chụp ảnh với những bức tượng gỗ trang trí ở đây và thích ẩm thực dân gian của dân tộc Jrai mình”.

Tượng gỗ dân gian Bahnar, Jrai cùng những nghệ nhân sáng tạo nên chúng đã và đang đóng góp một vẻ đẹp độc đáo và mang lại nhiều giá trị to lớn cả về vật chất lẫn tinh thần đối với đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ Bahnar, Jrai tại Gia Lai nói riêng, khu vực Tây Nguyên nói chung, thực sự góp phần làm phong phú thêm nền văn hóa Việt Nam đa dạng trong thống nhất, đậm đà bản sắc dân tộc. 
 
Hoàng Thanh Hương
Trang chủ     |     Tin tức     |     Liên hệ     |     Mobile     |     Site map

Copyright © 2013 Bản quyền thuộc về UBND TP Pleiku
Chịu trách nhiệm chính: ...  
Địa chỉ: 81 Hùng Vương, phường Tây Sơn, TP. Pleiku, tỉnh Gia Lai - Điện thoại:0593 830 155  - Fax: 059. 3828 414 - Email: vpubpleiku@gmail.com
Giấy phép số: 01/GP-TTĐT ngày 24/02/2015 của Sở Thông tin và Truyền thông Gia Lai.
Phát triển bởi Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Gia Lai